باندهای فرکانسی موبایل در ایران

باند فرکانسی موبایل چیست؟

باند فرکانسی یک محدوده تعریف شده از طیف رادیویی است که شبکه برای ارسال و دریافت سیگنال از آن استفاده می کند. هر باند دارای مرز فرکانسی، روش دوطرفه سازی و مشخصات فنی مشخص است.

برای مثال، عبارت 1800 مگاهرتز یک نام عمومی برای محدوده فرکانسی است، اما در شبکه LTE معمولا با شماره Band 3 شناخته می شود. به همین شکل، محدوده 2100 مگاهرتز در LTE یا UMTS می تواند با Band 1 مرتبط باشد.

استفاده از شماره باند دقیق تر از نام عمومی فرکانس است؛ زیرا شماره باند محدوده ارسال، دریافت و ساختار استاندارد آن را مشخص می کند.

تفاوت فرکانس، باند و شماره Band

دو شبکه ممکن است هر دو در محدوده 1800 مگاهرتز فعالیت کنند، اما کانال، پهنای باند، اپراتور، فناوری و کیفیت متفاوتی داشته باشند.

Uplink و Downlink چیست؟

ارتباط موبایل دو مسیر اصلی دارد:

• Downlink:
  مسیر ارسال اطلاعات از سایت مخابراتی به گوشی
• Uplink:
  مسیر ارسال اطلاعات از گوشی به سایت مخابراتی

در تماس تلفنی و اینترنت، هر دو مسیر اهمیت دارند. ممکن است گوشی سیگنال شبکه را به خوبی دریافت کند، اما توان ارسال آن برای رسیدن به سایت کافی نباشد. در چنین شرایطی تعداد خط های آنتن می تواند مناسب به نظر برسد ولی تماس یا ارسال داده ناپایدار باشد.

دستگاه تقویت آنتن نیز باید هر دو مسیر Uplink و Downlink باند هدف را پشتیبانی کند. اعلام فقط یک فرکانس مرکزی یا نام عمومی باند برای ارزیابی کامل دستگاه کافی نیست.

تفاوت FDD و TDD

FDD چیست؟

در ساختار FDD، ارسال و دریافت روی دو محدوده فرکانسی جدا انجام می شوند. بیشتر باندهای کلاسیک GSM، UMTS و بسیاری از باندهای LTE از این روش استفاده می کنند.

در مشخصات یک باند FDD معمولا دو بازه مستقل برای Uplink و Downlink دیده می شود.

TDD چیست؟

در ساختار TDD، ارسال و دریافت روی یک محدوده فرکانسی مشترک ولی در زمان های متفاوت انجام می شوند. سهم زمانی ارسال و دریافت می تواند بر اساس طراحی شبکه تنظیم شود.

بعضی شبکه های LTE ثابت و بخش مهمی از توسعه 5G در محدوده 3500 مگاهرتز از ساختار TDD استفاده می کنند.

باند 900 مگاهرتز در شبکه موبایل

محدوده 900 مگاهرتز از باندهای مهم پوششی شبکه موبایل است. این محدوده می تواند بسته به اپراتور و محل برای GSM، UMTS یا LTE استفاده شود.

در فناوری LTE، محدوده مرتبط با 900 مگاهرتز با نام Band 8 شناخته می شود:

فرکانس پایین تر معمولا در شرایط مشابه افت انتشار کمتری دارد و برای پوشش فاصله بیشتر یا ورود به ساختمان مناسب تر است. با این حال، ظرفیت و پهنای باند شبکه نیز در کیفیت نهایی موثر هستند.

عبارت 900 مگاهرتز به تنهایی نشان نمی دهد سرویس محل 2G، 3G یا 4G است. فناوری باید از اطلاعات مهندسی شبکه تشخیص داده شود.

باند 1800 مگاهرتز در شبکه موبایل

محدوده 1800 مگاهرتز در شبکه های قدیمی با نام DCS 1800 شناخته می شود و در LTE با Band 3 ارتباط دارد. این باند می تواند برای تماس، 2G یا اینترنت LTE استفاده شود.

این باند معمولا تعادل مناسبی میان پوشش و ظرفیت ایجاد می کند. به همین دلیل در بسیاری از شبکه های LTE اهمیت زیادی دارد.

معرفی 1800 مگاهرتز به عنوان «فقط باند ذخیره تماس» یا «فقط اینترنت 4G» دقیق نیست. کاربرد واقعی آن به پیکربندی همان سایت مخابراتی وابسته است.

باند 2100 مگاهرتز در شبکه موبایل

محدوده 2100 مگاهرتز به صورت گسترده با شبکه 3G و UMTS شناخته شده است، اما می تواند پس از بازآرایی فرکانس برای LTE نیز استفاده شود.

در بسیاری از شبکه ها، خاموش شدن تدریجی 3G به معنی آزاد شدن بخشی از طیف 2100 مگاهرتز برای فناوری های جدیدتر است. بنابراین نمی توان این باند را برای همیشه فقط به 3G نسبت داد.

برای انتخاب بوستر باید مشخص شود 2100 مگاهرتز در محل برای چه فناوری و سرویسی فعال است.

باند 2600 مگاهرتز در شبکه LTE

محدوده 2600 مگاهرتز در LTE FDD با نام Band 7 شناخته می شود و معمولا برای افزایش ظرفیت در مناطق شهری و پرترافیک مناسب است.

فرکانس بالاتر معمولا نسبت به باندهای 900 و 1800 مگاهرتز در عبور از دیوار و پوشش فاصله های طولانی افت بیشتری دارد. به همین دلیل ممکن است Band 7 در فضای بیرونی سرعت مناسبی ایجاد کند ولی داخل ساختمان سریع تر تضعیف شود.

همه مناطق و اپراتورها لزوما از Band 7 استفاده نمی کنند. وجود آن باید در محل اندازه گیری شود.

باند 3500 مگاهرتز و شبکه 5G

محدوده میانی اطراف 3500 مگاهرتز یکی از مهم ترین بخش های طیف برای توسعه شبکه 5G است. در استاندارد 5G NR، باند n78 محدوده 3300 تا 3800 مگاهرتز را پوشش می دهد.

عبارت 3500 مگاهرتز ممکن است در بعضی تجهیزات به LTE TDD Band 42 و در تجهیزات دیگر به 5G n78 اشاره کند. بنابراین عدد فرکانس به تنهایی برای تایید نسل شبکه کافی نیست.

همچنین پشتیبانی گوشی از 5G به معنی پشتیبانی از تمام باندهای 5G نیست. مدل دقیق دستگاه و فهرست باندهای آن باید بررسی شود.

جدول باندهای مهم و محدوده استاندارد آنها

این جدول محدوده استاندارد باندها را نشان می دهد، نه سهم دقیق فرکانسی هر اپراتور در ایران. اپراتورها معمولا فقط بخشی از هر محدوده را در اختیار دارند و استفاده واقعی می تواند بر اساس مجوز، منطقه، فناوری و سایت متفاوت باشد.

باندهای 2G، 3G، 4G و 5G چه تفاوتی دارند؟

نسل شبکه و باند فرکانسی دو مفهوم متفاوت هستند. یک نسل می تواند روی چند باند مختلف کار کند و یک باند نیز ممکن است در طول زمان برای چند نسل استفاده شود.

بنابراین عبارت هایی مانند «900 مخصوص مکالمه»، «2100 مخصوص 3G» یا «1800 مخصوص 4G» فقط توضیح ساده شده هستند و برای انتخاب فنی تجهیزات کافی نیستند.

بازآرایی فرکانس یا Refarming چیست؟

بازآرایی فرکانس یعنی اپراتور بخشی از طیف مورد استفاده یک فناوری قدیمی را آزاد و برای فناوری جدیدتر استفاده کند.

برای مثال، بخشی از باندی که قبلا برای 2G یا 3G استفاده می شد می تواند به LTE اختصاص پیدا کند. این تغییر ممکن است به تدریج و در مناطق مختلف انجام شود.

به همین دلیل مقاله یا جدول قدیمی نمی تواند برای همیشه مشخص کند هر فرکانس متعلق به کدام نسل است. باند فعال باید در زمان و محل مورد نظر اندازه گیری شود.

تجمیع باند یا Carrier Aggregation چیست؟

در LTE Advanced، شبکه می تواند چند حامل فرکانسی را به صورت همزمان در اختیار گوشی قرار دهد. این قابلیت با نام Carrier Aggregation یا تجمیع حامل شناخته می شود.

گوشی ممکن است یک باند را به عنوان باند اصلی و یک یا چند باند دیگر را به عنوان باند مکمل استفاده کند. نتیجه می تواند افزایش پهنای باند و سرعت باشد.

نمایش علامت 4G+ روی گوشی معمولا می تواند نشان دهنده استفاده از قابلیت های LTE Advanced باشد، اما ترکیب دقیق باندها باید از اطلاعات مهندسی شبکه بررسی شود.

یک بوستر تک باند فقط یک بخش از ترکیب را تقویت می کند. برای حفظ چند حامل ممکن است به دستگاه چند باند سازگار با ترکیب واقعی شبکه نیاز باشد.

آیا VoLTE فرکانس جداگانه دارد؟

VoLTE یک سرویس تماس صوتی روی شبکه LTE است و فرکانس مستقل و مخصوصی ندارد. تماس VoLTE روی همان باند LTE فعال گوشی برقرار می شود.

اگر گوشی، سیم کارت، اپراتور و سایت مخابراتی از VoLTE پشتیبانی کنند، تماس می تواند بدون بازگشت به شبکه قدیمی تر روی LTE انجام شود.

بنابراین برای تقویت تماس VoLTE باید باند LTE فعال تماس در محل مشخص شود، نه اینکه صرفا یک بوستر با برچسب «مکالمه» انتخاب شود.

چگونه باند فعال موبایل را تشخیص دهیم؟

برای تشخیص باند فعال می توان از چند روش استفاده کرد:

1. مشاهده اطلاعات مهندسی یا Field Test گوشی
2. استفاده از بخش اطلاعات شبکه در بعضی گوشی های اندرویدی
3. بررسی صفحه وضعیت مودم یا روتر سیم کارتی
4. استفاده از نرم افزارهای نمایش اطلاعات سلول در صورت دسترسی سیستم عامل
5. اندازه گیری با تجهیزات تخصصی شبکه و طیف

بعضی گوشی ها شماره Band را مستقیم نمایش می دهند. در برخی دیگر فقط EARFCN، NR-ARFCN یا فرکانس کانال نمایش داده می شود که باید به شماره باند تبدیل شود.

برنامه های موبایل همیشه به تمام اطلاعات رادیویی دسترسی ندارند. محدودیت سیستم عامل، مدل گوشی و سازنده می تواند باعث ناقص بودن اطلاعات شود.

برای روش های مشاهده اطلاعات سیگنال، مقاله

کد تقویت آنتن موبایل و مشاهده قدرت سیگنال

را مطالعه کنید.

چرا باند گوشی در طول روز تغییر می کند؟

شبکه می تواند با توجه به قدرت سیگنال، کیفیت کانال، بار سایت، سرعت حرکت، نوع سرویس و قابلیت گوشی، کاربر را میان باندها و سلول های مختلف جابجا کند.

ممکن است گوشی کنار پنجره به Band 7 متصل شود، اما داخل اتاق به دلیل افت بیشتر فرکانس بالا به Band 3 یا Band 8 منتقل شود.

همچنین در ساعات شلوغ، شبکه ممکن است کاربران را برای توزیع بار به باند یا سلول دیگری هدایت کند. به همین دلیل یک بار مشاهده باند برای طراحی کامل سیستم کافی نیست.

تاثیر فرکانس بر پوشش و نفوذ داخل ساختمان

در شرایط یکسان، فرکانس پایین تر معمولا افت انتشار کمتری دارد و بهتر می تواند فاصله یا برخی موانع را پوشش دهد. فرکانس بالاتر معمولا ظرفیت بیشتری فراهم می کند ولی سریع تر تضعیف می شود.

این مقایسه کلی است. توان سایت، ارتفاع آنتن، پهنای باند، جهت تابش، فناوری، تداخل و محیط انتشار می توانند نتیجه واقعی را تغییر دهند.

برای بررسی سایر عوامل، مقاله

عوامل موثر بر کیفیت آنتن دهی موبایل

را مطالعه کنید.

باندهای اپراتورهای موبایل در ایران

همراه اول، ایرانسل و رایتل برای ارائه خدمات خود از ترکیبی از باندهای فرکانسی استفاده می کنند. ترکیب واقعی می تواند بر اساس منطقه، فناوری، مجوز فرکانسی و برنامه بازآرایی شبکه متفاوت باشد.

به همین دلیل در این مقاله از نسبت دادن یک باند ثابت به تمام سایت های یک اپراتور خودداری شده است. صفحات اختصاصی هر اپراتور باید با اطلاعات به روز و اندازه گیری واقعی تکمیل شوند:

• باند فرکانسی همراه اول
  
• باند فرکانسی ایرانسل
• باند فرکانسی رایتل
  

نقش باند فرکانسی در انتخاب تقویت کننده آنتن

تقویت کننده آنتن فقط باندهایی را پردازش می کند که در مشخصات فنی آن تعریف شده باشند. اگر دستگاه روی فرکانس اشتباه انتخاب شود، حتی با روشن بودن و نمایش وضعیت عادی تاثیری بر سرویس مورد نظر نخواهد داشت.

پیش از انتخاب دستگاه باید موارد زیر مشخص شوند:

1. اپراتور یا اپراتورهای مورد استفاده
2. باند فعال مکالمه
3. باند فعال اینترنت
4. فناوری فعال روی هر باند
5. قدرت و کیفیت سیگنال در فضای بیرونی
6. تغییر باند در ساعات و نقاط مختلف
7. نیاز به حفظ Carrier Aggregation یا VoLTE

برای انتخاب دستگاه به مقاله راهنمای انتخاب دستگاه تقویت آنتن موبایل  مراجعه کنید.

آیا یک دستگاه می تواند چند اپراتور را تقویت کند؟

ریپیتر نام اپراتور را تشخیص نمی دهد و باند فرکانسی را تقویت می کند. اگر چند اپراتور در محل روی همان محدوده فرکانسی فعال باشند و دستگاه کل بازه مورد نیاز را پوشش دهد، امکان تقویت آنها وجود دارد.

اگر اپراتورها یا سرویس ها روی باندهای متفاوت باشند، دستگاه باید همه باندهای مورد نیاز را پشتیبانی کند.

حتی در یک باند مشترک، کیفیت ورودی و جهت سایت های اپراتورها می تواند متفاوت باشد. ممکن است آنتن خارجی برای یک اپراتور جهت مناسبی داشته باشد ولی سیگنال اپراتور دیگر را ضعیف تر دریافت کند.

اشتباهات رایج در تشخیص باند فرکانسی

• فرض اینکه 900 مگاهرتز همیشه فقط برای مکالمه است
• فرض اینکه 1800 مگاهرتز همیشه فقط 4G است
• فرض اینکه 2100 مگاهرتز همیشه فقط 3G است
• انتخاب بوستر فقط بر اساس نام اپراتور
• تشخیص باند با تعداد خط های آنتن
• اندازه گیری فقط در یک نقطه و یک زمان
• نادیده گرفتن تغییر باند هنگام تماس یا اینترنت
• اشتباه گرفتن فرکانس مرکزی با محدوده کامل دستگاه
• اشتباه گرفتن Band 42 LTE با n78 شبکه 5G
• فرض اینکه علامت 4G+ همیشه یک ترکیب ثابت از باندهاست

سوالات متداول باندهای فرکانسی موبایل

باند اصلی 4G در ایران کدام است؟

یک باند ثابت برای تمام اپراتورها و مناطق وجود ندارد. 1800 و 2600 مگاهرتز از باندهای مهم LTE هستند، اما شبکه می تواند از باندهای دیگر نیز بر اساس منطقه و بازآرایی طیف استفاده کند.

آیا 900 مگاهرتز فقط برای تماس است؟

خیر. این محدوده می تواند برای GSM، UMTS یا LTE استفاده شود. فناوری واقعی باید در محل بررسی شود.

آیا 2100 مگاهرتز فقط متعلق به 3G است؟

خیر. 2100 مگاهرتز با 3G شناخته می شود، اما می تواند پس از بازآرایی برای LTE نیز استفاده شود.

تفاوت Band 3 و فرکانس 1800 چیست؟

1800 نام عمومی محدوده فرکانسی است. Band 3 شناسه استاندارد LTE برای بازه مشخص Uplink و Downlink در محدوده 1800 مگاهرتز است.

آیا 3500 مگاهرتز همیشه 5G است؟

خیر. این محدوده می تواند در بعضی شبکه ها برای LTE TDD و در شبکه های دیگر برای 5G n78 استفاده شود. فناوری فعال باید بررسی شود.

چرا گوشی من از یک باند به باند دیگر می رود؟

شبکه بر اساس قدرت، کیفیت، ظرفیت، نوع سرویس و بار سایت گوشی را میان باندها و سلول های مختلف جابجا می کند.

آیا برنامه موبایل می تواند باند را دقیق نشان دهد؟

بعضی برنامه ها اطلاعات مفیدی نمایش می دهند، اما دسترسی آنها به مدل گوشی و محدودیت سیستم عامل وابسته است. برای طراحی حرفه ای، اندازه گیری تخصصی مطمئن تر است.

آیا بوستر تک باند برای 4G+ کافی است؟

ممکن است فقط باند اصلی یا یکی از حامل ها را تقویت کند. برای حفظ تجمیع چند باند باید ترکیب واقعی شبکه و قابلیت دستگاه بررسی شود.

آیا یک بوستر 1800 برای تمام اپراتورها کار می کند؟

فقط زمانی که اپراتورها در محل روی همان محدوده فعال باشند، آنتن خارجی سیگنال آنها را دریافت کند و دستگاه بازه کامل مورد نیاز را پوشش دهد.

چگونه باند مناسب دستگاه را انتخاب کنیم؟

باند مکالمه و اینترنت را در فضای بیرونی و داخلی اندازه گیری کنید و محدوده Uplink و Downlink دستگاه را با آن تطبیق دهید.

جمع بندی

شبکه موبایل ایران از چند محدوده فرکانسی استفاده می کند و کاربرد هر باند می تواند با توجه به اپراتور، منطقه و بازآرایی شبکه تغییر کند. 900، 1800، 2100، 2600 و 3500 مگاهرتز از مهم ترین محدوده های مرتبط با شبکه های سلولی هستند.

فرکانس پایین تر معمولا پوشش و نفوذ بهتری دارد، در حالی که فرکانس بالاتر می تواند ظرفیت بیشتری ایجاد کند. با این حال، قدرت سایت، پهنای باند، تداخل، نوع ساختمان و فناوری شبکه نیز بر نتیجه اثر دارند.

پیش از خرید مودم، گوشی یا تقویت کننده آنتن، شماره باند و فناوری فعال در محل را بررسی کنید. برای تحلیل شرایط شبکه و انتخاب تجهیزات می توانید با

کارشناسان تماسیار تماس بگیرید.